Posts made in juli, 2017

Aardappelkolonie

‘Zuurstof aanwezig’.
Gelukkig; daarom hoeft het gesprek
niet stil te vallen.
Het is moeilijk
over jezelf te praten.
Daarom iemands kooiconstructie
‘Ik heb wel es heurd…’

Een vrouw in een hoekje
zit niet om woorden verlegen
puzzelt stil voor zich heen
vraagt naar geen betekenis.
‘Minsen binnen zulf
ook wel eens puzzels.’

‘De aardappel is de kurk
waar de Koloniën op drijven’
is bindmiddel
voor onze conversatie.

De jeugd kreeg vroeger vrijaf
voor het rooien.
Alles op zijn tijd
– ook de leerplicht.

‘Aardappels krabben
was onze zomervakantie.’
‘Met aardappels en spek
kwam je de winter door.’

Van het melken
tegen een warm koeielichaam
naar een andere warmte
op het ijs.
Natuurlijke selectie
van jongens
bij het schaatsen:
‘Wie mie volgen ken
mag bie mie bliem’n.’
‘Vroug bie de maid
Veur ’n aander d’r mit gaait.’

In de oorlog
was de jacht vrij
– ook op jonge mannen.
Patrijzen vangen
in stropjes van paardenhaar.
Veel patrijzen hebben de oorlog
niet overleefd.

In het kerkje van Vledderveen
scholen onderduikers
onder het preekgestoelte;
voor hen kwamen
de stichtelijke woorden
van boven.

Heeft ú nog wat beleefd, meneer?
‘Ach, dat mot je moar achterloat’n…’

© André Degen

facebooktwitterby feather
Reageer >>>

Schrijven om te blijven

Een van de vele vrouwen die puur schrijven ‘voor de leuk’
(Klik op de foto voor een VERGROTING)

Een miljoen Nederlanders doet het. Regelmatig. En ze worden er blij van. Bevrijd. Rustig. Ik zie van hier jullie oren zich spitsen: wat dan, wat dan? Nou, schrijven.

Vandaag (18 juli 2017) staat er een stuk over in in het V-katern van de Volkskrant: amateurschrijvers die er in de vakantieperiode tussenuit gaan om zich te wijden aan het edele ambacht van het schrijven.

Het zijn meest vrouwen die een maand, een week, een weekend of zelfs een dag ‘writer in holiday residence’ willen zijn. En dat mag wat kosten: zo wordt er in het Volkskrant-artikel Vriend Pen gepraat over een schrijfweek in de Algarve onder begeleiding van een schrijfdocent. Kosten p.p.: € 895,- exclusief vliegreis.

Ik vind dat veel geld. Wat zeg ik: ik bied een schrijfweek aan voor minder dan de helft van dat bedrag! (doch dit geheel terzijde)

De vrouwen die worden geciteerd in het artikel schrijven om zichzelf te ontdekken. Zoals een van de dames het verwoordt: ‘Het mooiste van schrijven is dat je meer te weten komt dan je al wist.’

Zelf ben ik ook schrijfdocent geweest en de meeste cursisten gaven te kennen dat ze schrijven ‘gewoon leuk’ vonden om te doen. Een enkeling wilde ‘therapeutisch schrijven’, dingen van zich af schrijven, maar over het algemeen levert dat niet echt lekker leesbaar proza op.

Tijdens mijn cursussen heb ik geen axioma’s ex cathedra verkondigd. Nou ja, één dan: doe alles bewust. Je wilt als schrijver immers niet dat er zaken in jouw roman met jou op de loop gaan, omdat je bepaalde zaken niet goed hebt overdacht.

Wat ik mijn cursisten ook altijd heb voorgehouden: een roman is geen proeve van bekwaamheid ten opzichte van je schrijfdocenten (‘Kijk, wat ik allemaal kan’). Het is zelfs tamelijk vermoeiend om alle trucjes terug te zien komen.

Bovendien zou je op een gegeven moment een behoorlijk smakeloze eenheidsworst krijgen; goede romans onderscheiden zich door hun eigenzinnigheid en het – bewust – breken van allerlei regels die door schrijfdocenten de wereld worden ingeslingerd (‘Een hoofdpersoon moet een krachtig individu zijn!’Hoezo?).

Het paradoxale aan schrijfcursussen is (we noemen dit dan ook ‘De paradox van Degen’): je moet heel veel over schrijven leren en die zaken tijdens je schrijfoefeningen toepassen om ze daarna weer te vergeten als je zelf een boek gaat schrijven (dat wil zeggen: zo ‘vergeten’ dat je ze niet bewust gaat toepassen).

Een cursiste verzuchtte eens: ‘Maar waarom moeten we zoveel leren als we het toch weer moeten vergeten!?’ Daarop gaf ik als antwoord de volgende vergelijking (hoe toepasselijk voor een auteur!):

‘Stel je rijdt op IJsland, bij de Westfjorden. Je rijdt dan via heel veel bochten langs het water en ziet aan de overkant al je eindbestemming voor die dag liggen. Om daar te komen moet je echter al die slingers uitrijden, om het fjord heen rijden; je kunt de route niet bekorten. Dan zou je over water moeten lopen en dat kan niemand. De enige weg om er te komen is de lange.’

Denken jullie daar maar eens over na!

facebooktwitterby feather
Reageer >>>

Terug in Leek

Borg Nienoord

Nog even over donderdag (6 juli 2017). Ik was toen bij de presentatie van het wandelboekje Het spoor volgen.

In dit gidsje staan tien wandelingen van elk 11 kilometer die als verbindende factor hebben dat ze plaatsen aandoen waar joden hebben gewoond (in Leek en omstreken), die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en die de oorlog voor het merendeel niet hebben overleefd. De tendoophouding vond plaats in museum Nienoord.

Voor mij was dit een sentimental journey: ik ben in Leek geboren en heb er gewoond vanaf mijn geboorte tot mijn zevende. Zoals bekend zijn dat de beslissende jaren in iemands leven.

Toen ik de tuinen rondom Borg Nienoord betrad, kon het dan ook niet anders of ik moest denken aan mijn vroegste jeugd waarin ik aan de hand van mijn ouders liep langs de zwaarzoet geurende bloemenperken waaromheen bijen en hommels vredig zoemden.

De beuken die het mooie laantje tussen Nienoord en Midwolde flankeerden waren nog niet omgelegd en ook mijn ouders stonden nog recht overeind.

Jaren geleden schreef ik het gedicht Nienoord:

Nienoord

Ik wil geloven
dat de eiken
op mij gewacht hebben.

Ik kijk wederom
door het open kathedralendak
een zondagmiddagwandeling in.

In de volière
exotische vogels
een gaasdikte
van hun vrijheid af.

Het meisje dat door legende
in de grot hier
was opgesloten
had de muren aangekleed
met haar parelmoer
rocaille-leed.

Ze is voorgoed gevlogen
omdat haar tijd
erop zat.

In het koetshuis
zette ik
met een prinses
zonder gevolg
een uitbraak
in scène
in een karos
met paarden
door de nacht gedekt
naar een bestemming
die zich raden liet.

De modelspoorlijn
bracht mij binnen
een pygmeeënbos.

Bij de kinderboerderij
de welkomstpapegaai
door zijn slavenenkelband
gehouden aan
zijn toonloze triangel
de tropen
uit zijn veren gelopen
weggezet
als plumeau.

De geitjes gelukkig
even onnozel gebleven.

Uit het zwembad
blijft mij iets roepen
onverstaanbaar
onsamenhangend
over de groene hagen heen
het diepe in
het warme diepe in.

© André Degen

facebooktwitterby feather
Reageer >>>

Vereeuwiging

De fotograaf verbond hen
in het echt.

Mijn ouders in zwemkleding
hun hoofden even
Siamese tweeling
zodat ze in het kader pasten.

Met de Provençaalse zon
in de rug
en het bladerdak dicht genoeg
om het bovenleed
af te vangen.

De overtuiging leefde
dat niets
hen klein kon krijgen.
Wij kinderen waren er
om dat te bevestigen.

Dit bewijsstuk
is nietig verklaard.

Vereeuwigen blijkt niet genoeg
om de dood
uit het zicht te houden.

© André Degen

facebooktwitterby feather
Reageer >>>

Follow Us

facebooktwitterby feather